نوشته شده در دیدگاه‌تان را بنویسید

نفت ایران کجا صفر می شود، کجا نمی شود؟

به نقل از خبرگزاری ایرنا صاحبنظران طی دهه های گذشته بارها روی پاشنه آشیل اقتصاد ایران انگشت نهاده و ضرورت مداوای یکی از دردهای ساختاری یعنی وابستگی به نفت و اقتصاد تک محصولی را گوشزد کرده اند.
ایران کمتر از ده سال پیش با شدیدترین تحریم ها از سوی شورای امنیت، اتحادیه اروپا و آمریکا مواجه بود. دولت «باراک اوباما» برای قرار دادن جمهوری اسلامی ایران زیر فشارهای خردکننده اقتصادی موفق شد در اوایل دهه جاری اجماعی بین المللی را شکل داده و برنامه ای را برای کاهش گام به گام صادرات نفت ایران پیش ببرد.

شکل گیری توافق هسته ای در تابستان سال ۹۴ این روند را معکوس کرد تا جایی که بعد از توافق ایران و ۱+۵ ، صادرات نفت ایران به سرعت به رقم ۲.۵ میلیون بشکه نزدیک شد.
در این فضا، افت چشمگیر صادرات نفت در سال های پیش از برجام گویی به رویایی دور دست تبدیل می شد و حضور غول های نفتی غربی و شرقی در میادین انرژی و چشم انداز قرارداد و سرمایه گذاری های جدید، سرازیری درآمدهای هنگفت نفتی و گازی را به سوی اقتصاد ایران نوید می داد.
با ورود «دونالد ترامپ» به کاخ سفید ورق به طور کلی برگشت.
وی به رغم مخالفت های بین المللی از برجام خارج شد و تحریم هایی سخت تر از قبل را علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال کرد.
وی بارها تصریح کرد که صادرات نفت ایران یعنی اصلی ترین منبع درآمدهای ارزی کشورمان را به صفر خواهد رساند.
چهارم نوامبر سال گذشته میلادی (میانه آبان ماه ۹۷) یعنی زمان آغاز تحریم های ثانویه علیه جمهوری اسلامی موعدی بود که ترامپ برای قطع کامل صادرات نفت ایران اعلام کرده بود.
هراس از التهابات بازار انرژی و کاستی در عرصه نفت، ناتوانی شرکای نفتی ایران برای یافتن جایگزین و زیان شدید آن ها در کنار نگرانی از گرانی بنزین دلایلی بود که باعث شد کاخ سفید از وعده خود عقب نشینی کرده و به هشت کشور معافیت هایی را جهت تداوم واردات نفت از ایران بدهد.
در سالگرد خروج آمریکا از برجام، دولت ترامپ مجبور شد در دوراهی تشدید «فشار حداکثری» روی تهران و ملاحظات مربوط به منافع مصرف کنندگان نفت اولی را انتخاب کند. به این ترتیب، معافیت ها تمدید نشد.
تفاوت شرایطی که ترامپ و اوباما برای قطع صادرات نفت ایران رقم زدند این بود که تحریم های آمریکا در دولت دموکرات ها با پشتوانه اجماع بین المللی و رای نهادهایی چون شورای امنیت و همراهی شرکای اروپایی صورت گرفت اما پس از تحریم های نفتی ترامپ، گروهی از دولت ها اعلام کردند تن به تحریم های یکجانبه کاخ سفید نخواهند داد.
چین از جمله کشورهایی است که صریحا تحریم های نفتی را رد کرده و بارها با عتاب و خطاب و تهدید دولت ترامپ مواجه شده است.
به رغم ارتباطات گسترده و همکاری بسیاری از شرکت های چینی با آمریکایی ها در حوزه نفت و گاز و هزینه های سنگین درگیری با تحریم های دولت ترامپ، چینی ها هنوز در زمره مشتریان نفت ایران قرار دارند.
«بلومبرگ» در گزارشی تازه از تداوم صادرات نفت ایران به چین خبر داده و نوشته است این کشور در ماه ژوئن (خرداد و تیرماه ۹۸) ۸۵۵ هزار و ۶۳۸ تن معادل با ۲۰۹ هزار بشکه در روز از ایران نفت خام وارد کرده است. این آمار یعنی با وجود تحریم‌های آمریکا، چین همچنان به خرید نفت از ایران ادامه می‌دهد.
همزمان، رسانه ها از تداوم خرید نفت و گاز ایران از سوی ترکیه خبر می دهند. بر اساس گزارش سازمان تنظیم بازار انرژی ترکیه، این کشور طی ماه می (اردیبهشت و خرداد ۹۸) ۳۹۰ هزار و ۹۹۱ تن نفت خام و ۵۴۳ میلیون مترمکعب گاز طبیعی از ایران وارد کرده است.
علاوه بر این و به رغم افت فشار صادرات نفت ایران به سوی کشورهای غربی و برخلاف تحریم های پیشین، این بار شرکای غربی آمریکا دست کم در مواضع سیاسی بر حق ایران برای فروش نفت و دستیابی به منابع حاصل از فروش این کالا صحه می گذارند.
در همین رابطه بود که سفیر انگلیس در تهران در گفت وگو با یکی از روزنامه ها که دیروز به چاپ رسید اظهار داشت:  ما همواره گفته‌ایم که اینستکس باید کار خود را با بخش‌هایی آغاز کند که از فوریت بیشتری برخوردار هستند مانند نیازهای بشردوستانه و این کاری است که اینستکس دنبال می‌کند.
با این همه ما فکر می‌کنیم که ایران باید بتواند نفت خود را بفروشد و این مساله‌ای است که باید به ایالات متحده امریکا نیز گفته شود.
با این حال و با وجود اینکه مسوولان ایرانی بارها اعلام داشته اند نفت کشور ما در بازار انرژی قابل جایگزین نیست و اجازه به صفر رسیدن صادرات نفت را هرگز نخواهند داد، اما خواه ناخواه توفیقی اجباری پیش روی آنان قرار گرفته و درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفت با کاهشی جدی مواجه است.
در همین زمینه بود که «عبدالرضا مصری» نایب رئیس مجلس دیروز در همایش کار و کارآفرینی برای جوانان گفت که ما پیش از تحریم ها روزانه دو و نیم میلیون بشکه نفت با قیمت میانگین ۶۰ دلار می‌فروختیم و سالانه ۵۵ میلیارد دلار درآمد داشتیم اما دیگر این اعداد و ارقام وجود ندارد.
در این شرایط سهم درآمدهای نفتی در بودجه سالانه روندی رو به صفر شدن را می پیماید. پنجشنبه هفته گذشته بود که معاون امور اقتصادی و هماهنگی سازمان برنامه و بودجه اظهار داشت بودجه سال ۹۷ بر اساس فروش روزانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه و سال قبل از آن (۹۶) روزانه دو میلیون و ۶۸۰ هزار بشکه نفت بسته شده بود اما بودجه امسال به مبلغ ۴۴۸ هزار میلیارد تومان و بر اساس فروش ۳۰۰ هزار بشکه نفت در روز بسته شده است.
در همین پیوند، سخنگوی هیات رئیسه مجلس هم با بیان اینکه برنامه اداره کشور بدون در نظر گرفتن صادرات نفت در نظر گرفته‌شده اعلام کرد، مجلس بودجه سال ۹۹ را بدون در نظر گرفتن نفت برنامه‌ریزی می‌کند.
به این ترتیب، در هدفگذاری اقتصادی جدید تداوم صادرات نفت مورد توجه ویژه مسوولان است.
در همین حال و با روند صفر شدن سهم درآمدهای نفتی در بودجه، سرمایه گذاری منابع حاصل از آن در توسعه زیرساخت ها و نه مصارف جاری در دستورکار قرار گرفته است.

نوشته شده در دیدگاه‌تان را بنویسید

الزامات رونق تولید؛در سایه تشدید تحریم های نفتی آمریکا علیه ایران

سال ۹۸ از سوی رهبر معظم انقلاب با عنوان رونق تولید نامگذاری شد،

این موضوع با توجه به بیانیه شورای عالی امنیت ملی و نامه­ رئیس جمهوری اسلامی ایران به سران کشورهای ۴+۱ عضو برجام مبنی بر تعلیق برخی تعهدات برجامی و همچنین تشدید تحریم ­های نفتی و تمدید نشدن معافیت ­های خریداران نفت ایران توسط آمریکا از اهمیت زیادی برخوردار است.

بعد از خروج آمریکا از برجام در اردیبهشت سال ۹۷ و انجام نشدن تعهدات برجامی اعضای اروپایی این موافقتنامه از زمان اجرایی شدن آن تاکنون به ­ویژه طی یک سال گذشته، جمهوری اسلامی ۱۸ اردیبهشت ۹۸ با انتشار بیانیه و ارسال نامه­ هایی به سران اروپایی برجام ضمن تاکید بر تعلیق برخی تعهدات برجامی خود براساس مفاد این موافقتنامه تا ۶۰ روز به آنها فرصت داده شد نسبت به انجام تعهدات خود اقدام کنند و در غیر این صورت ایران نیز دیگر تعهدات برجامی خود را به تعویق خواهد انداخت.

از طرفی، اوائل اردیبهشت ۹۸ دولت آمریکا رسما اعلام کرد که دیگر خبری از معافیت تحریم‌های نفتی ایران نیست.

این تصمیم آمریکا در تمدید نکردن معافیت‌های خرید نفت، عملا به معنی تلاش واشنگتن برای رساندن فروش نفت ایران به صفر است.

بر این اساس برای مقابله با این اقدام آمریکا و دیگر اقدامات احتمالی طرف­ های اروپایی برجام ضروری است در داخل کشور به منظور کاهش اثرات آن راهکارهایی در نظر گرفته شود.

همان طور که مقام معظم رهبری بارها اعلام کردند و سال جاری نیز بر آن تأکید ورزیدند، مهمترین راهکار در برابر تحریم­ های دشمن، رونق تولید در کشور است.
اگر تولید در عرصه­ های مختلف در کشور رونق و افزایش یابد و از اتکاء به خام فروشی نفت رهایی یابیم به طور قطع و یقین هیچ­کدام از تحریم ­های دشمن بر نظام جمهوری اسلامی اثری نخواهد گذاشت.

طبیعی است که بایستی از این مشکل که دشمن برای ما ایجاد کرده و می­کند، ضمن حل مشکلات در کنار آن، فرصت پیشرفت و توسعه کشور را فراهم کرده و با برنامه ریزی و تدبیر مسائل و کارهای نظام را دنبال کنیم.
از این رو اگر نظام جمهوری اسلامی اقتصادی قوی و با برنامه داشته باشد، در مقابل تهدیدات خارجی هم مقاوم و با قدرت خواهد بود، و دشمن هرچه گزینه درست کند و تحریم کند، اثرگذار نخواهد بود.
در این میان، رونق تولید که شعار امسال نیز هست علاوه بر کمک به کشور برای عبور موفق از تحریم ­ها، مشکل اشتغال را رفع و بسیاری دیگر از مشکلات معیشتی مردم را کم و یا رفع خواهد کرد.
لذا ضروری است در جهت رونق تولید در کشور گام­ های موثر و مفیدی برداشته شود. از این رو در این نوشتار درباره الزامات و بایسته­ های رونق تولید نکاتی بیان می­شود.

نوشته شده در دیدگاه‌تان را بنویسید

بن‌بست غربگرایی در صنعت نفت ایران/ تغییر رویه‌ها می‌تواند از تغییر مدیران آغاز شود

آرمان علمایی در گفت‌وگو با خبرنگار فارس،‌ با اشاره به اینکه شرایطی که امروز پیش روی صنعت نفت ایران است با شرایط قبل از تحریم‌ها کاملا متفاوت است، گفت: سیاستی که آمریکا در پیش گرفته با سیاستی که مسئولان سابق آمریکا پیش از برجام داشتند کاملا فرق می‌کند.

این کارشناس صنعت نفت ادامه داد: زمانی که مذاکرات برجام صورت می‌گرفت دولت دموکرات‌ها بر روی کار بود و همه می‌دانند که سیاست آنها نگه داشتن ظاهر است اما در مقابل جمهوری‌خواهان شدیدترین برخورد را در مقابل ایران دارند و کاملا شفاف برخورد می‌کنند.

علمایی ادامه داد: زمانی که ما مذاکره با ۶ کشور را آغاز کردیم دموکرات‌ها در راس کار بودند و آنها چون از نظر سیاسی مقداری مورد انتقاد قرار داشتند سعی کردند تا با مذاکره با ایران از هجمه‌هایی که به آنها وارد شده بود، بکاهند.

وی تصریح کرد: کسانی که مسائل بین‌المللی را دنبال می‌کنند می‌دانند که در ۹۰ درصد انتخابات آمریکا معمولا دموکرات‌ها ۲ دوره و جمهوری خواهان دو دوره در راس کار قرار می‌گیرند و ظاهرا مسئولان ایران به این موضوع توجه نکرده بودند و زمانی مذاکرات خود را با آمریکایی‌ها آغاز کردند که در دوران پایانی حکومت دموکرات‌ها بود.

به گفته این کارشناس صنعت نفت پس از آنکه دولت ایران برجام را به تصویب رساند به سراغ قراردادهای جدید صنعت نفت که همان IPC بود رفت و سعی داشت با مذاکره با غربی‌ها صنعت نفت را توسعه دهد که علت آن نیز حضور غربگرایانی است که در دولت و صنعت نفت حاضر هستند.

علمایی گفت: اگر برجام موفق بود و آمریکا از آن خارج نمی‌شد احتمال اینکه بتوانیم با غرب تعامل خود را حفظ کنیم، وجود داشت. اما دیدیم که با روی کار آمدن جمهوری خواهان تمام اندیشه‌هایی که در سر داشتیم نقش بر آب شد و الان نیز نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم که همان سیاست اتکا به غرب،‌کشور را جلو ببرد و این سیاست دیگر منسوخ شده است.

وی گفت: زمانی که در حال مذاکره با ۶ کشور بودیم چینی‌ها و روسیه نیز در این مذاکرات حضور داشتند و ما به جای آنکه پل‌های پشت سر خود را در مذاکرات با چینی‌ها و روسی‌ها خراب کنیم می‌توانستیم با این شرکای استراتژیک پیمان‌هایی را ببندیم نه اینکه آنها را از پروژه‌های صنعت نفت اخراج کنیم.

علمایی به عنوان مثال به میدان آزادگان اشاره کرد و گفت: چه دلیلی داشت که شرکت CNPC و از این میدان اخراج کنیم و عملا کار توسعه میدان آزادگان را تعطیل کنیم. بهتر نبود امروز چینی‌ها در این میدان کار می‌کردند و تولید از میدان آزادگان بالا می‌رفت؟

علمایی ادامه داد:‌ همین الان اگر بخواهیم می‌توانیم با چینی‌ها وارد مذاکره شویم و قطعا آنها نیز از مذاکره با ایران استقبال خواهند کرد. زیرا می‌دانند که ایران نیز می‌تواند به عنوان یک شریک استراتژیک محسوب شود.

این کارشناس صنعت نفت گفت: همین الان چینی‌ها با پاکستانی‌ها قراردادهای همکاری مختلف دارند؛ حد و اندازه اقتصاد ایران قطعا بزرگتر از پاکستان است و برای چینی‌ها صرفه اقتصادی بیشتری دارد و به همین دلیل پیشنهاد می‌شود که مذاکرات با روسیه و چین را آغاز کنیم و اجازه ندهیم صنعت نفت ایران تعطیل شود.
وی ادامه داد: باید بپذیریم که صنعت نفت نیز متعلق به تمام مردم ایران است و اگر یک مسئولی نمی‌تواند در این شرایط کار کند قطعا افراد دیگری هستند که می‌توانند صنعت نفت را از این حالت خارج کنند و توسعه دهند به همین دلیل پیشنهاد می‌شود که در وهله نخست مسئولان فعلی صنعت نفت به دنبال تغییر استراتژیک باشند و اگر نخواستند اینکار را انجام دهند این کار از سوی دولت و نمایندگان صورت پذیرد تا صنعت نفت ایران مسیر توسعه‌ای خود را طی کند و از این خمودگی خارج شود.

نوشته شده در دیدگاه‌تان را بنویسید

آیا نفت ایران در بازار جایگزین خواهد شد؟

در آستانه سالگرد خروج امریکا از توافق برجام، کاخ سفید در بیانیه‌ای اعلام کرد که خریداران نفت ایران که پیش از این از تحریم‌های ایالات متحده در قبال خرید نفت ایران معاف شده بودند بعد از این مشمول این معافیت‌ها نخواهند بود. بعد از انتشار این بیانیه، مایک پمپئو، وزیر خارجه امریکا، به تشریح مواضع دولت ترامپ در رابطه با ایران پرداخت. متن سخنان وی در زیر آورده شده است:

پمپئو: «تقریبا یک سال قبل و بعد از خروج از برجام، پرزیدنت ترامپ شدیدترین تحریم‌ها در تاریخ را بر دولت جمهوری اسلامی اعمال کرد. هدف از این کار ساده و آن محروم کردن این حکومت از منابع مالی است که به وسیله آن خاورمیانه را برای ۴ دهه بی‌ثبات کرده و همچنین مجبور کردن ایران برای رفتار کردن همچون یک کشور عادی است. بیش از ۴۰ درصد درآمد این دولت از فروش نفت حاصل می‌شود و نفت مهم‌ترین منبع مالی این رژیم محسوب می‌شود. قبل از اعمال تحریم‌ها ایران سالانه بیش از ۵۰ میلیارد دلار درآمد از این محل داشت. با تحریم‌های کنونی این درآمد ۱۰ میلیارد دلار تقلیل پیدا کرده است.

رژیم ایران از این پول برای حمایت گروه‌هایی همچون حماس و حزب‌الله و توسعه برنامه موشکی خود استفاده می‌کند که برخلاف ماده قانون ۲۰۳۰ ایالات متحده بوده و منجر به فاجعه انسانی در یمن شده است. هدف ما توقف کامل صادرات نفت این کشور است. نوامبر گذشته به ۷ کشور در کنار تایوان معافیت خرید اعطا شد و هدف از آن کنترل عرضه در بازار نفت و استقلال تدریجی شرکا و هم‌پیمانان امریکا از نفت ایران بود. امروز اعلام می‌کنم که قصدی برای ادامه معافیت‌ها نداریم و صادرات نفت ایران باید صفر شود. ما به نظارت خود بر تحریم‌ها ادامه می‌دهیم و به تمامی کشورها و ارگان‌هایی که با نفت ایران در ارتباط هستند هشدار می‌دهیم: سود همکاری با ایران به سود آن نمی‌صرفد؛ یعنی ریسک بیشتری دارد و سود آن به کار نمی‌آید.

لازم به ذکر است که ما تمامی تمهیدات برای امنیت بازار را فراهم کرده‌ایم. امریکا با متحدان خود صحبت کرده تا نفت ایران را جایگزین کنند و در همکاری مستقیم با تولیدکنندگان عمده جهانی هستیم تا تاثیر خروج ایران بر قیمت نفت را خنثی کنیم. عربستان سعودی و امارات قول داده‌اند تا با عرضه کافی، کمبود نفت ایران را جبران کنند. آمریکا هم به عنوان تولیدکننده بزرگ تلاش خود را خواهد کرد. هر دو کشور یادشده با کشورهای خریدار نفت ایران همکاری خواهند کرد تا مشکل خاصی در بازار پیش نیاید.

تولید نفت امریکا ۱.۶ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۸ افزایش داشته و ۰.۵ میلیون بشکه در روز نیز در سال ۲۰۱۹ افزایش خواهد یافت. ما جدیت خود را نشان دادیم. هدف ما در رابطه با اینکه چه مدت صادرات نفت ایران صفر خواهد بود به رفتار رهبران ایران بستگی دارد.

خواسته‌های ما از ایشان مشخص است: دنبال بمب اتم نروید؛ سلاح بالستیک آزمایش نکنید؛ از تروریسم حمایت نکنید؛ حقوق شهروندان امریکا را رعایت کنید.

آن قدر ادامه می‌دهیم تا آن‌ها به میز مذاکره بازگردند.»

واکنش بازار نفت به این خبر سبب شد تا قیمت هر بشکه نفت برنت به بیش از ۷۴ دلار برسد و نفت تگزاس نیز با رشد بیش از ۲.۶ درصدی به ۶۵.۸ دلار در هر بشکه برسد. همچنان بحث بر سر امکان جایگزینی نفت ایران وجود دارد. در عین حال لحاظ امکانات ایران برای فروش نفت مانع از واکنش جدی‌تر بازار نفت به این خبر شده است.