نوشته شده در دیدگاه‌تان را بنویسید

ترکان: چاره‌ای جز دو نرخی شدن قیمت بنزین نداریم

به گزارش ایسنا، روزنامه آرمان امروز نوشت: یکی از مسائل و مشکلاتی که در مقاطع مختلف دولت‌ها با آن مواجه بوده‌اند بحث چگونگی تصمیم‌گیری در خصوص بنزین بوده است. قیمت بنزین، سهمیه‌بندی، قاچاق سوخت، کارت سوخت و… همواره مسائلی بوده که مردم نسبت به آن مساله داشته‌اند.

هنوز داستان سهمیه‌بندی بنزین در دولت احمدی‌نژاد و حواشی آن که منجر به اتفاقات تلخی چون به آتش کشیده شدن جایگاه بنزین شد از یاد نرفته است. اکنون دولت روحانی با در نظر گرفتن شرایط و موقعیت هنوز هیچ رویکردی به صورت عملی اتخاذ نکرده است.

هرچند این فقط دولت نیست که در بنزین تصمیم نهایی را نگرفته، بلکه مجلس نیز موضع مشخصی در مورد تعیین قیمت بنزین، سهمیه‌بندی و دو نرخی کردن آن اتخاذ نکرده است.

بسیاری معتقدند مهم‌ترین دلیلی که موجب انفعال نمایندگان شده انتخابات پیش روی مجلس یازدهم است. نمایندگان نمی‌خواهند در زمان باقی مانده تا انتخابات با هر نوع تصمیمی واکنش مردم را برانگیخته و بخت خود را برای حضور در انتخابات پیش رو و کسب رأی از مردم با اما و اگر روبه‌رو کنند.

مجموع این مسائل موجب می‌شود که نوعی سردرگمی در خصوص بنزین در دولت، مجلس و جامعه مشاهده شود. در این راستا «آرمان» با اکبر ترکان، مشاور رئیس‌جمهور و رئیس سابق شورای‌عالی مناطق آزاد به گفت‌وگو پرداخته است که در ادامه می‌خوانید:

با توجه به تحولات اخیر در کشور به خصوص مساله بنزین که تا چند روز پیش به بحرانی جدی تبدیل شد، رویکردها و نظرات پیرامون بنزین را چطور ارزیابی می‌کنید؟

تعیین تکلیف وضعیت بنزین ازجمله موضوعات مهم برای دولت و کشور قلمداد می‌شود که نباید آن را نادیده گرفت.

مجلس با مخالفت در زمینه سهمیه‌بندی و افزایش قیمت بنزین از مسئولیت شانه خالی کرد تا هزینه این تصمیم‌گیری را بر دوش نکشد. مسلماً اگر کشور در تأمین ارز، سوخت و نیازهای اساسی تضعیف شود کل جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بنزین از جمله مقوله‌هایی است که می‌تواند کل اقتصاد کشور را به چالش کشیده و با مشکل روبه‌رو کند.

درست است که تا چند سال آینده کشور نیازی به واردات بنزین نخواهد داشت، اما مدیریت مصرف بنزین امری ضروری است؛ چرا که با توجه به نحوه مصرف آن در کشور به طور حتم در آینده نه‌چندان دور نیازمند واردات خواهیم بود. از ابتدای دولت آقای روحانی مصرف بنزین حدود ۶۱ میلیون لیتر در روز بوده است، با این وجود متوسط مصرف روزانه بنزین حدود ۹۵ میلیون لیتر اعلام شده که حتی در روزهای اوج مصرف به ۱۲۰ میلیون لیتر هم رسیده است.

آمارها نشان می‌دهد که در کشور با مصرف بی‌محابای بنزین روبه‌رو هستیم که به هیچ وجه قابل توجیه و تحمل نیست. اقتصاد ایران نمی‌تواند چنین هزینه‌ای را برای هدرسازی بنزین متقبل شود، به طور قطع باید تصمیم کارشناسانه و با پشتوانه علمی اتخاذ شود. بی‌تفاوتی به نحوه مدیریت بنزین برای جلوگیری بحران در جامعه پاک کردن صورت مساله است.

هر رویکردی که از سوی دولت در حوزه بنزین اتخاذ گردد بازهم برخی به مخالفت برمی‌خیزند؛ از دید شما این مخالفت‌ها از چه چیزی نشأت می‌گیرد؟

بله؛ متأسفانه هر زمان که در مورد نحوه مصرف بنزین، سهمیه‌بندی، کارت سوخت و دونرخی شدن قیمت بنزین بحثی صورت می‌گیرد عده‌ای معترض هستند و به مخالفت همه‌جانبه برمی‌خیزند، بدون این که راهکاری پیش پای دولت بگذارند.

چنین برخوردهایی این سوال را پیش می‌آورد که آیا معترضان به تغییر سیاست‌ها در نحوه مصرف بنزین، انتظار دارند دولت در برابر روند لجام‌گسیخته مصرف دچار بی‌عملی شود؟ قطعاً نباید انتظار بی‌عملی از دولت داشت، لذا دولت باید در نهایت تصمیمی دراین‌باره اتخاذ کند و نمی‌تواند از کنار آن به سادگی بگذرد.

در حال حاضر چه مشکلاتی در حوزه بنزین متصور است و چه راهکارهایی می‌توان برای رهایی از این مشکلات پیشنهاد کرد؟

قاچاق بنزین یکی از معضلاتی است که دولت با آن روبه‌روست و این مساله در اثر تفاوت قیمت با کشورهای همسایه پدید آمده و در سال‌های اخیر کشور به طور گسترده در مرزها با پدیده «پیت‌کشی» روبه‌رو بوده است. عده‌ای به طور مداوم از تپه‌های مرزی بنزین را با پیت به آن سوی مرزها منتقل می‌کنند. البته این تنها روش قاچاق بنزین نیست و جزئی از این معضل را دربرمی‌گیرد.

متأسفانه گاهی لوله‌های انتقال بنزین در مناطق مرزی در جنوب کشور کشف می‌شود که نشانگر وجود تشکیلات قاچاق بنزین است. تردیدی نیست که قاچاقچیان بنزین از تشکیلات قدرتمندی برخوردارند.

بنابراین رهاسازی مساله بنزین به صلاح نیست و باید با جدیت دنبال شود. برای جلوگیری از مصرف بی‌رویه بنزین ضروری است سهمیه‌بندی صورت گیرد، تا با این روش مانع اسراف بنزین و قاچاق آن در مناطق مرزی کشور شویم. البته دو نرخی شدن بنزین یکی از راهکارهای جلوگیری از مصرف بی‌رویه آن است که می‌تواند مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

اگر افرادی مخالف چند نرخی شدن بنزین هستند راه حل‌های خود را ارائه دهند تا از اسراف و هدردهی بنزین ممانعت شود. برای بهینه‌سازی مصرف سوخت باید به نظام مصرف در صنعت، نظام مصرف در نیروگاه‌ها و نظام مصرف در حمل و نقل و نظام مصرف خانگی و تجاری توجه کرد.

البته در این زمینه‌ها مطالعات زیادی صورت گرفته و بسته‌هایی برای اجرایی شدن آماده است. اما به دلیل این که تصمیم‌گیرندگان به فکر لیست‌های سیاسی هستند و می‌خواهند از این مقوله بدون دردسر عبور کنند در برابر آن تأمل می‌کنند.

رویکرد مجلس و انفعال نمایندگان درباره عدم تصمیم‌گیری قاطع در خصوص بنزین را چطور می‌بینید؟

از رفتار مجلس این‌گونه برداشت می‌شود که نمایندگان گمان می‌کنند در صورت موافقت با طرح دولت، در انتخابات مجلس مورد اقبال مردم واقع نخواهند شد.

مجلس نمی‌خواهند هزینه چنین تصمیمی گریبانش را بگیرد. آنچه از شواهد برمی‌آید این است که ۷۰ درصد از نمایندگان نگران رأی نیاوردن در انتخابات مجلس هستند و نمی‌خواهند در چند ماه آخر مجلس دهم، نقشی در تغییر نرخ بنزین در کارنامه آنها باقی بماند.

در هر صورت باید تصمیمی در این زمینه گرفته شود و با نگاه سیاسی نمی‌توان آن را حل کرد. دولت می‌تواند به سمت سهمیه‌بندی و دونرخی شدن قیمت بنزین گام بردارد؛ به این صورت که نرخ بنزین سهمیه‌ای با مصرف مازاد سهمیه متفاوت باشد. درست است که برخی مخالف دو نرخی شدن قیمت بنزین هستند اما در واقع چاره‌ای جز این نداریم.

نوشته شده در دیدگاه‌تان را بنویسید

ایران با چه قیمتی به عراق گاز می‌فروشد؟

از این روست که ایران سومین کشور تولید کننده و پانزدهمین کشور صادر کننده گاز در جهان به شمار می‌رود. اما برنامه این است که در سال‌های آینده توسعه گازرسانی داخلی به پایان برسد و بعد از آن جمع‌آوری گازهای همراه و تأمین خوراک صنایع و صادرات در صدر برنامه‌های وزارت نفت و زیر مجموعه آن یعنی شرکت ملی گاز ایران قرار بگیرد. این برنامه کمک می‌کند که بازار گاز ایران در جهان و قدرت چانه زنی کشور افزایش یابد.

بر اساس آمارهای شرکت ملی گاز تاکنون ۹۳.۶ درصد جمعیت کشور از نعمت گاز برخوردارند که شامل ۹۷ درصد جمعیت شهری و ۸۲ درصد جمعیت روستایی است. به‌طوری که یک هزار و ۱۳۹ شهر مطابق ۹۷ درصد جمعیت شهری و حدود ۲۷ هزار روستا مطابق ۸۲ درصد جمعیت روستایی از نعمت گاز طبیعی برخوردار شده‌اند. آنطور که گفته شده، گازرسانی شهری و روستایی تا سال ۱۴۰۰ به پایان می‌رسد.

براساس همین آمار و اطلاعات در سال ۹۷ به طور میانگین روزانه ۱۸۵ میلیون متر مکعب گاز تحویل بخش نیروگاهی،۱۱۱ میلیون متر مکعب مصرف صنایع عمده،۸۷ میلیون متر مکعب صنایع غیر عمده،۲۱ میلیون متر مکعب گاز سی ان جی،۱۷۳ میلیون متر مکعب بخش خانگی و تجاری،۲۱ میلیون متر مکعب تزریق به میادین صورت گرفته است.

در حال حاضر هر متر مکعب گازی که به بخش پتروشیمی و صنایع با قیمت ۱۰۰ تومان محاسبه می‌شود و قیمت هر متر مکعب گاز در بخش نیروگاهی ۸۰ تومان است. اما شرایط در خصوص صادرات گاز متفاوت است.

*قیمت گاز صادراتی ایران به عراق چقدر است؟

در حال حاضر ایران تنها به دو کشور ترکیه و عراق گاز صادر می‌کند که صادرات گاز به ترکیه باید سالانه ۱۰ میلیارد متر مکعب باشد. با قیمت‌های پیشین نفت و با توجه به این نکته که قیمت گاز تابعی از قیمت نفت است، هر متر مکعب گاز صادراتی به ترکیه حدود ۳۳ سنت بود. طبعا با تغییراتی که در قیمت نفت شاهد هستیم این قیمت نیز دستخوش تغییراتی قرار گرفته و به تناسب کاهش یافته است.

از سوی دیگر قیمت فعلی صادرات گاز به عراق براساس اطلاعات بدست آمده حدود ۲۲ سنت در هر متر مکعب است.

قراردادهای صادرات گاز ایران به عراق و ترکیه از جمله گران‌ترین قراردادهای صادرات گاز در جهان محسوب می‌شود.

ایران در حال حاضر به طور میانگین حدود ۴۲ تا ۴۴ میلیون متر مکعب گاز در روز صادر می‌کند که بخش عمده این گاز به سمت ترکیه می‌رود و ۱۲ تا ۱۴ میلیون متر مکعب از آن به عراق صادر می‌شود.

بر این اساس، قیمت گاز صادراتی به عراق با احتساب ارزی نیمایی معادل ۲۲۰۰ تومان در هر متر مکعب است که فاصله بسیار زیاد و غیر قابل مقایسه‌ای با قیمت ۱۰۰ تومانی هر مترمکعب گاز صنایع، نیروگاه‌ها و پتروشیمی‌های داخلی دارد.

* صادرات گاز گروگان مصرف بیش از اندازه داخلی

با این شرایط می‌توان گفت درآمد قابل توجهی از محل صادرات گاز ایران به عراق برای کشور ایجاد می‌شود که در شرایط تحریم می‌تواند بخش مهمی از ارز کشور را تامین کند.

برخی از کارشناسان صنعت گاز معتقدند اگر شرایط مصرف در داخل تغییر کند می‌تواند انتظار داشت تا درآمدزایی ایران از گاز بیشتر از امروز باشد.

در واقع باید گفت موقعیت جغرافیایی ایران به گونه‌ای است که توان صادرات گاز به کشورهای همسایه نظیر عراق، کویت، پاکستان، هند و دیگر کشورهای نزدیک ایران وجود دارد.

* آخرین وضعیت پروژه‌های صادرات گاز ایران

حسن منتظر تربتی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران درباره وضعیت صادرات گاز ایران به کشورهایی نظیر ترکیه و عراق و همینطور روند مذاکرات با کشورهایی نظیر پاکستان و هند می‌گوید: «امروز صادرات گاز به عراق برای دو مقصد بغداد و بصره انجام می‌شود. لازم به ذکر است که نیازهای عراق در تابستان بیشتر می‌شود بنابراین صادرات گاز در آن فصل شتاب بیشتری خواهد داشت اما اکنون صادرات مطابق قرارداد جریان دارد.»

در مورد صادرات گاز به پاکستان اما و اگر‌های زیادی وجود دارد. معاون وزیر نفت می‌گوید:« ما برای صادرات گاز به پاکستان آماده هستیم و بخش زیادی از خطوط انتقال گاز به سوی پاکستان را نیز احداث کرده‌ایم بنابراین زیرساخت‌های صادراتی ما مهیا هستند اما در داخل کشور پاکستان دولت و بخش خصوصی باید به این نتیجه برسند که آیا می‌خواهند گاز را از ایران دریافت کنند یا خیر؟ امیدواریم که بخش خصوصی، سرمایه‌گذاری لازم برای دریافت گاز از ایران را انجام دهد اما این موضوع هنوز به شکل رسمی از سوی پاکستان مطرح نشده است. از این رو به دنبال قطعی شدن شرایط صادرات گاز به پاکستان هستیم و سیاست ما بر این است که امیدوار باشیم تا بحث صادرات گاز به پاکستان نهایی شود.»

منتظر تربتی درباره صادرات گاز به ارمنستان نیز گفت: صادرات گاز به این کشور مطابق قرارداد در جریان است و ما امکان افزایش صادرات گاز به این کشور را داریم.

در پایان باید گفت افزایش صادرات گاز و کسب درامد ایران از این بخش درکنار آنکه نیازمند قدرت چانه زنی و دیپلماسی انرژی است نیازمند اصلاح مصرف در این بخش است که می‌تواند این مهم را محقق کند.